Γιαγιόι Κουσάμα: η αναδρομική του Stedelijk μετατράπηκε σε μεταθανάτιο φόρο τιμής
Άνοιξε τις πύλες της στις 11 Σεπτεμβρίου στο Stedelijk Museum του Άμστερνταμ η μεγάλη αναδρομική έκθεση της Γιαγιόι Κουσάμα — μια έκθεση που σχεδιάστηκε ως γιορτή και κατέληξε, μετά τον θάνατο της καλλιτέχνιδας τον προηγούμενο μήνα, να λειτουργεί ως μεταθανάτιος φόρος τιμής.
Η έκθεση, σε επιμέλεια της Λεοντίν Κούλεβαϊ, καλύπτει επτά δεκαετίες δημιουργίας και περιλαμβάνει ζωγραφική, γλυπτική, εγκαταστάσεις, σχέδιο, μόδα, κολάζ και τεκμηρίωση από τα happenings της. Παρακολουθεί τη διαδρομή της από τα πρώιμα χρόνια στην Ιαπωνία, στην καθοριστική περίοδο της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 1960 — όταν οργάνωνε γυμνές διαδηλώσεις-δρώμενα κατά του πολέμου στο Βιετνάμ — και έως τις πρόσφατες παραγωγές του εργαστηρίου της στο Τόκιο. Κεντρικό σημείο αποτελεί μια νέα αίθουσα απείρου (infinity room), δημιουργημένη ειδικά για την παρουσίαση αυτή.
Η διοργάνωση υλοποιείται σε συνεργασία με το Fondation Beyeler της Βασιλείας, όπου παρουσιάστηκε από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026, και το Museum Ludwig της Κολωνίας, όπου φιλοξενήθηκε από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 2026. Ορισμένα έργα παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ευρώπη. Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 17 Ιανουαρίου 2027.
Τα μοτίβα που τη συνόδευσαν σε όλη τη ζωή της — το άπειρο, η αυτοδιάλυση, η επανάληψη, οι πουά και τα κατοπτρικά περιβάλλοντα — αποκτούν αναπόφευκτα διαφορετικό βάρος τώρα. Η Κουσάμα, που έζησε επί δεκαετίες με δική της επιλογή σε ψυχιατρική κλινική στο Τόκιο δουλεύοντας καθημερινά στο απέναντι εργαστήριό της, υπήρξε από τις ελάχιστες καλλιτέχνιδες που κατάφεραν να είναι ταυτόχρονα ριζοσπαστικές και μαζικά αγαπητές.
Το Stedelijk έχει ιστορική σχέση με το έργο της, καθώς υπήρξε από τα πρώτα ευρωπαϊκά μουσεία που την παρουσίασαν όταν ακόμη το διεθνές σύστημα της τέχνης την είχε περιθωριοποιήσει. Η φετινή αναδρομική κλείνει, έτσι, έναν κύκλο έξι δεκαετιών.
Οι αίθουσες απείρου της, με τα κάτοπτρα και τα φώτα, έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια από τα πιο φωτογραφημένα έργα τέχνης στον κόσμο — γεγονός που της χάρισε τεράστια δημοφιλία αλλά και κριτική για τη μετατροπή της εμπειρίας σε καταναλωτικό θέαμα. Η αναδρομική του Άμστερνταμ επιχειρεί να επαναφέρει το βάρος στο σύνολο του έργου, τοποθετώντας τις εγκαταστάσεις μέσα στη μακρά και συχνά επώδυνη διαδρομή που τις γέννησε.
