Ήταν τελικά κακός ζωγράφος ο Ρενουάρ;
Λίγοι ζωγράφοι του 19ου αιώνα διχάζουν τόσο όσο ο Πιερ-Ογκίστ Ρενουάρ. Η μεγάλη περιοδεύουσα έκθεση «Renoir and Love» έφερε ξανά στην επιφάνεια, στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, μια συζήτηση που στο διεθνές καλλιτεχνικό ρεπορτάζ διατυπώθηκε με προκλητική ευθύτητα: ήταν, τελικά, κακός ζωγράφος;
Η έκθεση ξεκίνησε από το Musée d’Orsay στο Παρίσι το καλοκαίρι του 2026, μεταφέρεται στην National Gallery του Λονδίνου από τις 3 Οκτωβρίου 2026 έως τις 31 Ιανουαρίου 2027 και ολοκληρώνει τη διαδρομή της στο Museum of Fine Arts της Βοστώνης (20 Φεβρουαρίου – 13 Ιουνίου 2027). Η επιμελητική στρατηγική είναι, από μόνη της, μια τοποθέτηση: το βάρος πέφτει στην περίοδο 1865–1885, αφήνοντας συνειδητά έξω τα ύστερα έργα, εκείνα ακριβώς που δέχονται τα σφοδρότερα πυρά.
Οι επικριτές έχουν ιστορικό βάθος. Ο Εντουάρ Μανέ φέρεται να είχε πει ότι ο Ρενουάρ στερούνταν παντελώς ταλέντου. Στη σύγχρονη εκδοχή της, η αμφισβήτηση πήρε τη μορφή του κινήματος «Renoir Sucks At Painting» με επικεφαλής τον κριτικό Μαξ Γκέλερ, που μιλά για «χέρια που μοιάζουν με πλοκάμια» και για έλλειψη καλλιτεχνικής προσπάθειας.
Η υπεράσπιση αντιτείνει άλλα κριτήρια. Η Μάρθα Λούσι του Ιδρύματος Barnes υποστηρίζει ότι οι πίνακες του Ρενουάρ αποτυπώνουν «την καθημερινή οικειότητα ανάμεσα σε εραστές και φίλους» και ότι η αξία τους βρίσκεται στην ικανότητα να μεταδίδουν αίσθηση παρά να περιγράφουν μορφή. Ακόμη και υποστηρικτές, όπως η ιστορικός τέχνης Κάρεν Λίντερ, αναγνωρίζουν ωστόσο ότι τα ύστερα γυμνά φέρουν έντονα το αποτύπωμα ενός προβληματικού «ανδρικού βλέμματος».
Ανάμεσα στα έργα-άξονες της έκθεσης ξεχωρίζουν το «Γεύμα στο εστιατόριο Fournaise (Το γεύμα των κωπηλατών)» (1875) και το «Le Déjeuner» (1875).
Η ένταση δεν είναι καινούργια, αλλά έχει αλλάξει χαρακτήρα. Επί δεκαετίες ο Ρενουάρ λειτουργούσε ως το ασφαλές, «ευχάριστο» πρόσωπο του ιμπρεσιονισμού — ο ζωγράφος των χορών, των γευμάτων και του καλοκαιρινού φωτός, ιδανικός για αφίσες και ημερολόγια. Ακριβώς αυτή η δημοφιλία τον έκανε ύποπτο στα μάτια μιας νεότερης κριτικής που ζητά από τη ζωγραφική κάτι περισσότερο από ευχαρίστηση.
Το πραγματικό διακύβευμα, τελικά, δεν είναι ο Ρενουάρ. Είναι το πώς τα μουσεία διαχειρίζονται καλλιτέχνες-εισιτήρια των οποίων η αισθητική δεν αντέχει πλέον την κριτική του 21ου αιώνα — και αν η επιμελητική επιλογή να αποσιωπηθεί το δύσκολο μέρος του έργου συνιστά τιμιότητα ή αποφυγή.
