Faro Santander: μια τράπεζα ανοίγει μουσείο με χίλια έργα σε κτίριο του David Chipperfield
Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 άνοιξε επίσημα τις πύλες του, παρουσία του βασιλιά της Ισπανίας, το Faro Santander — το νέο μουσείο της Banco Santander στην πρωτεύουσα της Κανταβρίας, που φιλοξενείται στα πρώην κεντρικά γραφεία της τράπεζας.
Το κέλυφος είναι το κτίριο Pereda του 1795, το οποίο μετασκεύασε ο David Chipperfield. Ο Βρετανός αρχιτέκτονας, βραβευμένος με το Pritzker, εργάστηκε με τη γνώριμη λιτότητά του: διατήρησε την ιστορική δομή και οργάνωσε στο εσωτερικό 10.000 τετραγωνικά μέτρα σε δέκα ορόφους, από τους οποίους οι τέσσερις είναι αφιερωμένοι αποκλειστικά σε εκθεσιακούς χώρους. Το κόστος του έργου είχε υπολογιστεί σε 40 εκατ. ευρώ σε στοιχεία του 2018, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί επικαιροποιημένος απολογισμός.
Η συλλογή που παρουσιάζεται αριθμεί περίπου 1.000 έργα και το εύρος της είναι εντυπωσιακό: Βελάσκεθ, Τιτσιάνο, Γκόγια, Πικάσο, Σορόγια, Ελ Γκρέκο, Ρούμπενς, Φρανθίσκο δε Θουρμπαράν, Χουάν Μιρό, Εδουάρδο Τσιλίδα και Λούκας Κράναχ ο Πρεσβύτερος. Η εναρκτήρια έκθεση, «Αριστουργήματα από τη Συλλογή της Banco Santander», οργανώνεται θεματικά — τοπίο, νεκρή φύση, προσωπογραφία και βιβλικές αφηγήσεις — αντί για την αναμενόμενη χρονολογική ανάπτυξη.
Παράλληλα παρουσιάζεται περιοδική έκθεση με έργα από τη Συλλογή Gelman, η οποία δεν έχει υπάρξει αδιαμφισβήτητη: περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, διάσημες αυτοπροσωπογραφίες της Φρίντα Κάλο. Ο διευθυντής του μουσείου Daniel Vega Pérez στάθηκε στη ζήτηση που καταγράφεται στην περιοχή, σημειώνοντας ότι «υπάρχει πολύ υψηλή ζήτηση για έργα αυτού του είδους, ιδίως δεδομένου ότι πρόκειται για μια σχετικά μικρή περιφέρεια».
Το εγχείρημα εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση: μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί όμιλοι μετατρέπουν εταιρικές συλλογές — που επί δεκαετίες παρέμεναν κλειστές σε γραφεία και θησαυροφυλάκια — σε δημόσια προσβάσιμα μουσεία, συνδυάζοντας πολιτιστική προσφορά με εταιρική εικόνα και αστική αναζωογόνηση. Για την πόλη του Σαντάντερ, που ήδη διαθέτει το Centro Botín του Ρέντζο Πιάνο, το Faro συμπληρώνει έναν αξιοσημείωτα πυκνό πολιτιστικό χάρτη για τα μεγέθη της.
Η επιλογή του Chipperfield δεν είναι τυχαία. Ο Βρετανός αρχιτέκτονας έχει εξειδικευτεί ακριβώς σε αυτό το είδος εγχειρήματος: την επανάχρηση ιστορικών κτιρίων για μουσειακούς σκοπούς, με παρεμβάσεις που αποφεύγουν τόσο τη μιμητική αποκατάσταση όσο και τον εντυπωσιασμό. Το Neues Museum στο Βερολίνο, όπου συμπλήρωσε τα κενά του βομβαρδισμένου κτιρίου χωρίς να κρύψει τις πληγές του, παραμένει το σημείο αναφοράς αυτής της μεθόδου.
Το ερώτημα που θα κρίνει τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του Faro δεν είναι αρχιτεκτονικό αλλά προγραμματικό: αν το μουσείο θα λειτουργήσει ως χώρος διαρκούς έρευνας και περιοδικών εκθέσεων ή θα παραμείνει, στην πράξη, μια μόνιμη βιτρίνα εταιρικής συλλογής. Η επιλογή θεματικής και όχι χρονολογικής παρουσίασης στην εναρκτήρια έκθεση δείχνει, πάντως, μια πρόθεση επιμελητικής αυτονομίας.
