Βεγγάζη 2050: η Zaha Hadid Architects παρουσιάζει το όραμα για την ανασυγκρότηση της πόλης
Ομάδα με επικεφαλής τη Zaha Hadid Architects παρουσίασε στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 την πρότασή της για το «Next Generation City Plan» της Βεγγάζης, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Λιβύης. Στην ομάδα συμμετέχουν επίσης οι A&O TEC, Prior + Partners, Homa, Buro Happold, Systematica και Fichtner· η πρόταση εκπονήθηκε για λογαριασμό της A&O TEC.
Το σχέδιο επιχειρεί να συνδυάσει τα στοιχεία που συγκροτούν την ταυτότητα της ιστορικής λιμενικής πόλης με τις τεχνολογίες σχεδιασμού που απαιτούνται για την καθοδήγηση της ανάπτυξής της έως το 2050, σε συνθήκες ταχείας αστικοποίησης.
Η πρόταση αρθρώνεται σε δύο σκέλη. Το πρώτο είναι το «Vision and Spatial Strategy»: μια ερμηνεία του χαρακτήρα της πόλης και της συλλογικής της μνήμης, μεταφρασμένη σε προσαρμόσιμο πλαίσιο ανάπτυξης. Το δεύτερο είναι ο «Digital Planning Hub», ένα τεκμηριωμένο σε δεδομένα μοντέλο που χαρτογραφεί την πόλη, εντοπίζει τις δυνατότητές της και καταγράφει τα φαινόμενα που διαμορφώνουν τη μεγέθυνσή της. Στις παρουσιάσεις ξεχωρίζουν η Παλιά Πόλη, το μέτωπο του λιμανιού, η συνοικία Al Sabri και η Κεντρική Αγορά.
Η Βεγγάζη υπέστη εκτεταμένες καταστροφές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης της περιόδου 2014–2017, με το ιστορικό της κέντρο να πλήττεται σοβαρά. Η ανασυγκρότηση τέτοιων πόλεων θέτει ερωτήματα που δεν είναι μόνο τεχνικά: τι αποκαθίσταται, τι ανακατασκευάζεται εξαρχής, τι διατηρείται ως ίχνος και ποιος αποφασίζει.
Το προηγούμενο των ευρωπαϊκών πόλεων μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δείχνει πόσο βαρύνουσες είναι οι αποφάσεις αυτές: η πιστή ανακατασκευή της Βαρσοβίας και ο ριζικός εκσυγχρονισμός του Ρότερνταμ παρήγαγαν δύο εντελώς διαφορετικές σχέσεις με το παρελθόν, και τα δύο μοντέλα εξακολουθούν να συζητούνται.
Η επιλογή ενός ψηφιακού εργαλείου σχεδιασμού ως δομικού στοιχείου της πρότασης —και όχι ως παρελκόμενου— αντανακλά την κατεύθυνση που ακολουθεί σήμερα ο πολεοδομικός σχεδιασμός μεγάλης κλίμακας, όπου το σχέδιο νοείται ως ζωντανό μοντέλο που ενημερώνεται διαρκώς, αντί για στατικό χάρτη με ορίζοντα δεκαετιών. Σε περιβάλλοντα με θεσμική αστάθεια, ένα τέτοιο εργαλείο λειτουργεί επιπλέον ως μηχανισμός συνέχειας ανεξάρτητα από τις διοικητικές μεταβολές.
