«Μαύρη αράχνη»: η στοιχειωτική νουβέλα του Γκότχελφ που ο Τόμας Μαν διάβασε ως προφητεία
Ένα από τα πιο ιδιόρρητα κείμενα της γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 19ου αιώνα φτάνει στα ελληνικά. Οι Εκδόσεις ΕΠΟΨ κυκλοφορούν τη «Μαύρη αράχνη» του Ελβετού συγγραφέα Γιερεμίας Γκότχελφ (Jeremias Gotthelf), σε μετάφραση του Άγγελου Αγγελίδη και της Μαρίας Αγγελίδου.
Η νουβέλα, γραμμένη το 1842, ξεκινά σε τόνο σχεδόν ειδυλλιακό. Μια λαμπερή Κυριακή, σε ένα απομονωμένο ελβετικό χωριό, μια οικογένεια γιορτάζει τη βάφτιση ενός νέου μέλους σε ένα περιποιημένο αγρόκτημα. Κάποιος από τους καλεσμένους προσέχει όμως μια παραφωνία στο κτίσμα: ένα παλιό, μαυρισμένο δοκάρι στο πλαίσιο ενός παραθύρου. Για να την εξηγήσει, ο παππούς της οικογένειας αρχίζει να διηγείται μια ιστορία από το μακρινό παρελθόν του τόπου.
Η αφήγησή του, ιστορία μέσα στην ιστορία, μεταφέρει τους αναγνώστες σε μια εποχή φεουδαρχικής καταπίεσης. Ένας σκληρός άρχοντας επιβάλλει παράλογες αγγαρείες σε εξαθλιωμένους χωρικούς· μια δυναμική νεαρή γυναίκα παίρνει μια μοιραία απόφαση· ένας μυστηριώδης ξένος με κόκκινη γενειάδα και πράσινο καπέλο προτείνει μια συμφωνία· και στο κέντρο όλων εμφανίζεται μια μαύρη αράχνη. Οι ανατροπές διαδέχονται η μία την άλλη, ενώ οι ακροατές της γιορτής βυθίζονται σε μια όλο και πιο φοβισμένη σιωπή.
Το κείμενο έχει διαβαστεί με πολλούς τρόπους: ως χριστιανική παραβολή για το Κακό που φωλιάζει στην ανθρώπινη καρδιά, ως αλληγορία για το Κακό που διαχέεται σε μια ολόκληρη κοινωνία, αλλά και ως πρόδρομος του κοσμικού τρόμου που αργότερα θα καλλιεργήσει ο Χ. Φ. Λάβκραφτ. Ο Τόμας Μαν μάλιστα θεώρησε τη νουβέλα σχεδόν προφητική για την άνοδο του ναζισμού.
Πίσω από το ψευδώνυμο Jeremias Gotthelf κρυβόταν ο Albert Bitzius (1797–1854), θεολόγος και πάστορας από το Μούρτεν της Ελβετίας, που άρχισε να γράφει γύρω στα σαράντα, θέλοντας να υπερασπιστεί τις χριστιανικές αξίες απέναντι στον ανερχόμενο υλισμό. Άφησε 13 μυθιστορήματα και περισσότερα από 50 διηγήματα, κυρίως για την αγροτική ζωή, με ψυχολογική οξύτητα και πρωτότυπη γλώσσα. Σε 136 σελίδες, η «Μαύρη αράχνη» προσφέρει μια σύντομη αλλά στοιχειωτική αναγνωστική εμπειρία, ιδανική για τις μακριές φθινοπωρινές νύχτες.
Ταυτότητα έκδοσης: Εκδόσεις ΕΠΟΨ · Μετάφραση: Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου · 136 σελ. · 16,00€ · ISBN 978-618-6018-01-5
