Ο πρόεδρος της Μπιενάλε Βενετίας υπερασπίζεται τη ρωσική συμμετοχή
«Ο Πούτιν δεν νίκησε· η τέχνη νίκησε». Με αυτή τη φράση ο Πιετρανζέλο Μπουταφουόκο, πρόεδρος της Μπιενάλε Βενετίας, επανήλθε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 στην πιο επίμαχη απόφαση της θητείας του: την επιστροφή της Ρωσίας στα Τζαρντίνι, στην 61η Μπιενάλε Τέχνης που άνοιξε τον Μάιο του 2026.
Η τοποθέτηση, που δόθηκε σε συνέντευξη στην Corriere della Sera, αντιστρέφει ρητά την ανάγνωση του Ιταλού υπουργού Πολιτισμού Αλεσάντρο Τζούλι, ο οποίος μποϊκοτάρισε τα εγκαίνια υποστηρίζοντας ακριβώς το αντίθετο. Ερωτηθείς αν θα επαναλάμβανε τις ίδιες επιλογές, γνωρίζοντας τη σύγκρουση που θα προκαλούσαν με την ιταλική κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Μπουταφουόκο απάντησε μονολεκτικά: «Τα πάντα».
Η υπόθεση έχει βαρύ κόστος. Η συμμετοχή της Ρωσίας — αλλά και του Ισραήλ — προκάλεσε μεγάλες διαμαρτυρίες στις ημέρες προεπισκόπησης. Το ρωσικό περίπτερο στα Τζαρντίνι έκλεισε αμέσως μετά τα previews, εξαιτίας ανησυχιών της ΕΕ για παραβίαση των κυρώσεων, ενώ τον Ιούλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση απέσυρε επισήμως επιχορήγηση δύο εκατομμυρίων ευρώ προς τη Μπιενάλε. Νωρίτερα, η Λετονία είχε εκδώσει ανακοίνωση κατά της ρωσικής συμμετοχής, την οποία υποστήριξαν 22 χώρες.
Το επιχείρημα του προέδρου κινείται σε δύο άξονες. Πρώτον, θεσμικός: σε 131 χρόνια ιστορίας η Μπιενάλε «πάντοτε καλωσόριζε τους πάντες», και η φιλοξενία αποτελεί συστατικό της ταυτότητάς της. Δεύτερον, φιλελεύθερος: «Η αντίφαση της ΕΕ έγκειται στο ότι αρνείται την ελευθερία της έκφρασης με βάση μια συγκεκριμένη εθνικότητα». Η νίκη, λέει, δεν είναι προσωπική του — «είναι η νίκη της ιστορίας ενός θεσμού που κοιτάζει τον κόσμο».
Οι επικριτές του αντιτείνουν ότι η αναλογία δεν στέκει: το ρωσικό περίπτερο δεν είναι χώρος ανεξάρτητων καλλιτεχνών αλλά κρατική εκπροσώπηση, και συνεπώς η συμμετοχή του δεν αφορά την ελευθερία της έκφρασης αλλά τη θεσμική νομιμοποίηση μιας κυβέρνησης εν καιρώ πολέμου. Η διαμάχη, που άνοιξε τον Μάιο, φαίνεται ότι θα συνοδεύσει τη Μπιενάλε έως το κλείσιμό της — και πιθανότατα θα καθορίσει και τον διάλογο για την επόμενη διοργάνωση.
