H Κίνα αποσύρεται, η Ταϊβάν προχωρά
Η μεγαλύτερη μπιενάλε της Ασίας άνοιξε τις πύλες της στις 5 Σεπτεμβρίου 2026 μέσα σε ένα από τα οξύτερα πολιτιστικά-διπλωματικά επεισόδια των τελευταίων ετών. Δύο ημέρες νωρίτερα, στις 3 Σεπτεμβρίου, η κινεζική πλευρά ανακοίνωσε την απόσυρση των καλλιτεχνών και των φορέων της από τη 16η Μπιενάλε Γκουανγκτζού, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση των διοργανωτών να επιτρέψουν στην ταϊβανέζικη συμμετοχή να φέρει την ονομασία “Περίπτερο Ταϊβάν” (Taiwan Pavilion).
Το χρονικό της κόντρας αποτυπώνει τις πιέσεις που δέχθηκε το ίδρυμα της μπιενάλε. Η ονομασία «Taiwan Pavilion» εγκρίθηκε αρχικά, στη συνέχεια άλλαξε σε «NTMoFA Pavilion» — από τα αρχικά του Εθνικού Μουσείου Καλών Τεχνών της Ταϊβάν — και τελικά επανήλθε στην αρχική της μορφή, έπειτα από διεθνή κριτική για πολιτική λογοκρισία. Ο Κινέζος πρέσβης στη Σεούλ Νταϊ Μπινγκ συναντήθηκε με Νοτιοκορεάτες αξιωματούχους για να διατυπώσει επίσημη διαμαρτυρία, με το επιχείρημα ότι η ονομασία παραβιάζει την αρχή της «Μίας Κίνας».
Το Ίδρυμα της Μπιενάλε Γκουανγκτζού εξέδωσε ανακοίνωση με απολογητικό τόνο, σημειώνοντας ότι «εκφράζει βαθιά τη λύπη του που οι διαφορετικές θέσεις των εμπλεκομένων μερών δεν συμφιλιώθηκαν επαρκώς». Παρά ταύτα, η διοργάνωση προχώρησε κανονικά: η φετινή έκδοση, με θέμα «You Must Change Your Life» — στίχος δανεισμένος από τον Ρίλκε — διαρκεί έως τις 15 Νοεμβρίου 2026 και φιλοξενεί συμμετοχές από 27 χώρες και πολιτιστικούς οργανισμούς.
Οι Ταϊβανέζοι καλλιτέχνες συνέχισαν κανονικά τις εγκαταστάσεις τους, ενώ στη διεθνή κάλυψη κυριάρχησε η ανάγνωση ότι η μπιενάλε βρέθηκε, χωρίς να το επιδιώξει, στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής σύγκρουσης που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της σύγχρονης τέχνης. Αναλυτές στη Νότια Κορέα προειδοποιούν ότι το επεισόδιο ενδέχεται να εξελιχθεί σε σοβαρή διμερή διπλωματική διαφορά ανάμεσα στη Σεούλ και το Πεκίνο.
Η Γκουανγκτζού, πόλη-σύμβολο του αγώνα για τη δημοκρατία στη Νότια Κορέα, ίδρυσε τη μπιενάλε της το 1995 ακριβώς πάνω στην ιδέα ότι η τέχνη οφείλει να στέκεται απέναντι στην καταπίεση. Η φετινή σύγκρουση, με το ερώτημα «ποιος έχει δικαίωμα να ονομάζει τον εαυτό του», δείχνει πόσο επίκαιρη παραμένει αυτή η καταγωγή.
