Μοχάμεντ Ελ-Κουρντ: “Τέλεια θύματα και η πολιτική της επίκλησης” — το βιβλίο που αμφισβητεί την υποχρέωση των Παλαιστινίων να αποδεικνύουν την ανθρωπινότητά τους.
Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις San Casciano το βιβλίο του Μοχάμεντ Ελ-Κουρντ “Τέλεια θύματα και η πολιτική της επίκλησης”, ένα από τα πιο συζητημένα δοκίμια των τελευταίων χρόνων γύρω από την παλαιστινιακή συνθήκη και τον τρόπο με τον οποίο αναπαρίσταται στη Δύση.
Ο Ελ-Κουρντ, ποιητής και δημοσιογράφος από τη Σέιχ Τζαρράχ της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, γράφει ένα κείμενο που διασταυρώνει τρία διαφορετικά είδη: τη μαρτυρία, την ιστορία και το ρεπορτάζ. Το κεντρικό του επιχείρημα στρέφεται ενάντια σε αυτό που ονομάζει «πολιτική του τέλειου θύματος» — την απαίτηση, δηλαδή, να παρουσιάζεται ο καταπιεσμένος ως απολύτως άμεμπτος, ήπιος και συμπαθής προκειμένου να του αναγνωριστεί το δικαίωμα στη συμπόνια. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι αυτή η απαίτηση λειτουργεί η ίδια ως μηχανισμός αποκλεισμού: μετατοπίζει τη συζήτηση από την αδικία στη συμπεριφορά του αδικημένου.
Το βιβλίο διερευνά παράλληλα τις δυναμικές της παλαιστινιακής αντίστασης και το ερώτημα γιατί οι Παλαιστίνιοι καλούνται διαρκώς να αποδεικνύουν την ανθρωπινότητά τους πριν τους δοθεί ο λόγος. Ο εκδοτικός οίκος το περιγράφει ως «επείγουσα χειρονομία αναγνώρισης».
Στοιχεία έκδοσης Τίτλος: «Τέλεια θύματα και η πολιτική της επίκλησης». Συγγραφέας: Μοχάμεντ Ελ-Κουρντ. Μετάφραση: Βαγγέλης Πούλιος. Επιμέλεια ελληνικής έκδοσης: Ζωή Κόκκα. Επίμετρο: Στάθης Παπασταθόπουλος. Εκδόσεις San Casciano, 344 σελίδες, τιμή 19,08 ευρώ.
Η ελληνική έκδοση συνοδεύεται από επίμετρο που τοποθετεί το κείμενο στο ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης περί αναπαράστασης και ηθικής της αφήγησης — ένα ζήτημα που ξεπερνά τη συγκεκριμένη γεωγραφία και αφορά κάθε περίπτωση όπου η δημόσια συμπάθεια διανέμεται επιλεκτικά.
Ο Ελ-Κουρντ έγινε ευρύτερα γνωστός το 2021, όταν μαζί με την αδελφή του Μούνα βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς κάλυψης των εξώσεων στη Σέιχ Τζαρράχ. Η γραφή του διατηρεί από τότε εκείνη την ένταση: είναι ταυτόχρονα προσωπική και πολεμική, γραμμένη από κάποιον που δεν παρατηρεί το θέμα του από απόσταση.
Το ζήτημα που θέτει ο Ελ-Κουρντ ξεπερνά τη συγκυρία. Η «πολιτική του τέλειου θύματος» έχει αναγνωριστεί από θεωρητικούς σε πολλά διαφορετικά πεδία — από τη μελέτη του προσφυγικού μέχρι τη δημοσιογραφική κάλυψη της έμφυλης βίας — ως ένας μηχανισμός που ιεραρχεί ποιος αξίζει την προσοχή μας. Το βιβλίο επιχειρεί να αποδομήσει αυτή την ιεραρχία, υποστηρίζοντας ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι βραβείο που απονέμεται στους ήσυχους. Η γλώσσα του παραμένει ωστόσο λογοτεχνική: ο Ελ-Κουρντ είναι πρώτα ποιητής, και αυτό φαίνεται στον ρυθμό των κεφαλαίων του.
