Η Φλόγα που Δεν Έσβησε Ποτέ
Αν το Rock ‘n’ Roll είχε έναν απόλυτα επικίνδυνο, απρόβλεπτο και πρωτόγονο εκπρόσωπο, αυτός δεν ήταν άλλος από τον Jerry Lee Lewis (29 Σεπτεμβρίου 1935 – 28 Οκτωβρίου 2022). Γνωστός με το αμφιλεγόμενο αλλά απόλυτα αντιπροσωπευτικό προσωνύμιο “The Killer”, ο Lewis υπήρξε ο πρώτος πραγματικά «άγριος» της μουσικής βιομηχανίας — ένας μουσικός που δεν ερμήνευε απλώς το Rock ‘n’ Roll, αλλά το επιτιθόταν, το έκαιγε και το αναγεννούσε πάνω στα πλήκτρα του πιάνου του.
Ενώ ο Elvis Presley χάρισε στο είδος τη γοητεία και ο Chuck Berry το κιθαριστικό νεύρο, ο Jerry Lee Lewis εισήγαγε μια καταστροφική, σχεδόν δαιμονική ενέργεια. Με μια καριέρα γεμάτη μυθικές επιτυχίες, εκκωφαντικές πτώσεις, προσωπικές τραγωδίες και ένα τεράστιο σκάνδαλο που παραλίγο να τον εξαφανίσει, ο Lewis παρέμεινε ώς το τέλος της ζωής του ένας ανυπότακτος θρύλος, γέφυρα ανάμεσα στο ιερό gospel και το «αμαρτωλό» boogie-woogie.
Τα Πρώτα Χρόνια: Φτώχεια, Θρησκεία και το Μυστικό «Haney’s Big House»
Ο Jerry Lee Lewis γεννήθηκε στο Φέριντεϊ της Λουιζιάνα εν μέσω της Μεγάλης Ύφεσης. Η οικογένειά του ήταν φτωχή, αλλά βαθιά θρησκευόμενη και μουσικά προικισμένη. Ο πατέρας του, Elmo Lewis (ο οποίος είχε εκτίσει ποινές φυλάκισης για παράνομη διακίνηση αλκοόλ), αναγνώρισε αμέσως το σπάνιο ταλέντο του γιου του στο πιάνο και υποθήκευσε τη φάρμα της οικογένειας για να του αγοράσει το πρώτο του όργανο.
Η μουσική διαμόρφωση του Lewis ήταν ένα κράμα δύο εντελώς διαφορετικών κόσμων:
- Η Εκκλησία των Πεντηκοστιανών: Εκεί έμαθε να νιώθει την έκσταση της μουσικής, την έκφραση του πνεύματος και το πάθος των γκόσπελ ύμνων.
- Το Haney’s Big House: Ένα τοπικό club Αφροαμερικανών, στο οποίο ο Jerry Lee τρύπωνε κρυφά μαζί με τον ξάδερφό του (και μετέπειτα διάσημο τηλεευαγγελιστή) Jimmy Swaggart. Εκεί απορρόφησε τους αυθεντικούς ρυθμούς των Blues, του Rhythm & Blues και του Boogie-Woogie.
Αυτό το εσωτερικό σχίσμα —ανάμεσα στην υπόσχεση της σωτηρίας της ψυχής και τον πειρασμό της αμαρτωλής διασκέδασης— συνόδευσε τον Lewis σε όλη του τη ζωή. Η απόπειρα των γονιών του να τον στείλουν σε ευαγγελική σχολή στο Τέξας απέτυχε παταγωδώς, καθώς αποβλήθηκε την πρώτη κιόλας εβδομάδα όταν έπαιξε μια ξέφρενη, boogie-woogie εκδοχή του ύμνου “My God Is Real” στην πρωινή προσευχή.
Η Εποχή της Sun Records: Η Έκρηξη του “The Killer”
Το 1956, ακούγοντας για την επιτυχία του Elvis Presley, ο Lewis ταξίδεψε στο Μέμφις του Τενεσί, στις πύλες της θρυλικής Sun Records του Sam Phillips. Ο Phillips είδε στον Lewis κάτι που δεν είχε ξαναδεί: μια ακατέργαστη, ασταμάτητη δύναμη της φύσης που μπορούσε να μετατρέψει οποιοδήποτε τραγούδι σε δικό του.
Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1957 με το “Crazy Arms”, αλλά ήταν το “Whole Lotta Shakin’ Goin’ On” που εκτόξευσε τη φήμη του παγκοσμίως. Ο Lewis μετέτρεψε το πιάνο από ένα στατικό συνοδευτικό όργανο σε πρωταγωνιστικό όπλο. Κλωτσούσε το σκαμπό, έπαιζε τα πλήκτρα με τα τακούνια, τους αγκώνες ή τις μπότες του, και ανέβαινε πάνω στο όργανο ουρλιάζοντας, ενώ τα ξανθά του μαλλιά έπεφταν στο πρόσωπό του.
Ακολούθησαν κολοσσιαίες επιτυχίες:
- “Great Balls of Fire” (1957): Ένα τραγούδι που ο ίδιος αρχικά αρνήθηκε να ηχογραφήσει, θεωρώντας ότι οι στίχοι του ήταν βλασφημία και “δουλειά του διαβόλου”. Τελικά ηχογραφήθηκε και έγινε σήμα κατατεθέν του.
- “Breathless” (1958)
- “High School Confidential” (1958)
Ο μύθος λέει ότι σε μια περιοδεία με τον Chuck Berry, διαφωνώντας για το ποιος θα έκλεινε τη συναυλία, ο Lewis ανέβηκε στη σκηνή, περιέλουσε το πιάνο με βενζίνη, του έβαλε φωτιά και συνέχισε να παίζει καθώς οι φλόγες υψώνονταν. Κατεβαίνοντας, είπε στον Berry: “Ακολούθα το αυτό, Chuck!”
Το Σκάνδαλο του 1958: Η Πτώση από την Κορυφή
Το 1958, ενώ ο Elvis Presley υπηρετούσε στον αμερικανικό στρατό, ο Jerry Lee Lewis ήταν ο επικρατέστερος υποψήφιος για να στεφθεί ο νέος «Βασιλιάς του Rock ‘n’ Roll». Όλα όμως κατέρρευσαν μέσα σε λίγες ώρες κατά την άφιξή του στο Λονδίνο για μια μεγάλη βρετανική περιοδεία.
Οι δημοσιογράφοι ανακάλυψαν ότι η νέα σύζυγος που τον συνόδευε, η Myra Gale Brown, ήταν μόλις 13 ετών (αν και ο ίδιος υποστήριζε ότι ήταν 15). Το σοκ επιδεινώθηκε όταν αποκαλύφθηκε ότι η Myra ήταν πρώτη του ανεψιά (κόρη του ξαδέλφου και μπασίστα του, J.W. Brown) και ότι ο Lewis δεν είχε οριστικοποιήσει ακόμα το διαζύγιό του από τη δεύτερη σύζυγό του, καθιστώντας τον γάμο διγαμικό.
Η κατακραυγή του βρετανικού και αμερικανικού τύπου ήταν σαρωτική:
- Η περιοδεία στη Βρετανία ακυρώθηκε μετά από μόλις τρεις εμφανίσεις.
- Τα ραδιόφωνα στις ΗΠΑ έβαλαν τα τραγούδια του στη μαύρη λίστα.
- Οι αμοιβές του για κάθε live εμφάνιση κατέρρευσαν μέσα σε μια νύχτα από τα $10.000 στα $250.
Ο Jerry Lee Lewis βρέθηκε από τα φώτα των μεγάλων σταδίων στα καταγώγια και τα μικρά bars της αμερικανικής υπαίθρου, παίζοντας για ένα κοινό που συχνά τον γιουχάριζε.
Η Επιστροφή: Από το Star-Club του Αμβούργου στην Αναγέννηση της Country
Παρά τον εξοστρακισμό του, ο Lewis δεν σταμάτησε να παίζει. Η τεχνική και η ενέργειά του δεν είχαν χαθεί.
Το 1964, ηχογράφησε στο Star-Club του Αμβούργου το ζωντανό άλμπουμ Live at the Star-Club, Hamburg. Συνοδευόμενος από τους The Nashville Teens, ο Lewis παρέδωσε μια εμφάνιση τέτοιας ωμής βίας και ταχύτητας που πολλοί κριτικοί (συμπεριλαμβανομένου του περιοδικού Mojo) χαρακτήρισαν ως «το σπουδαιότερο ζωντανό rock ‘n’ roll άλμπουμ που ηχογραφήθηκε ποτέ».
Στα τέλη της δεκαετίας του ’60, ο Lewis έκανε μια από τις πιο εντυπωσιακές επανακάμψεις στην ιστορία της μουσικής, αλλάζοντας είδος. Στράφηκε στην Country μουσική.
Με κομμάτια όπως τα:
- “Another Place, Another Time” (1968)
- “What’s Made Milwaukee Famous (Has Made A Loser Out Of Me)”
- “She Even Woke Me Up to Say Goodbye”
- “To Make Love Sweeter for You”
Ο “Killer” κατέκτησε ξανά τα charts, σημειώνοντας δεκάδες Top 10 επιτυχίες στην Country σκηνή κατά τις δεκαετίες του ’60 και ’70. Η βραχνή, γεμάτη πόνο και εμπειρία φωνή του ταίριαζε απόλυτα στα στίχους της απώλειας και των καταχρήσεων.
Προσωπική Ζωή: Τραγωδίες, Καταχρήσεις και Δαίμονες
Η εκτός σκηνής ζωή του Jerry Lee Lewis ήταν τόσο χαοτική όσο και η παρουσία του πάνω σε αυτήν. Παντρεύτηκε συνολικά επτά φορές, ενώ η ζωή του σημαδεύτηκε από αμέτρητες τραγωδίες:
Οικογενειακές Απώλειες: Ο πρώτος του γιος, Steve Allen Lewis, πνίγηκε σε πισίνα σε ηλικία μόλις 3 ετών το 1962. Ο μεγαλύτερος γιος του, Jerry Lee Lewis Jr., σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα το 1973 σε ηλικία 19 ετών.
Θάνατοι Συζύγων: Η τέταρτη σύζυγός του, Jaren Elizabeth Gunn Pate, πνίγηκε σε πισίνα το 1982 κάτω από αμφιλεγόμενες συνθήκες. Η πέμπτη σύζυγός του, Shawn Stephens, πέθανε από υπερβολική δόση φαρμάκων μόλις 77 ημέρες μετά τον γάμο τους το 1983.
Προστριβές με τον Νόμο: Το 1976, κατά τη διάρκεια των πάρτι των 41ων γενεθλίων του, ο Lewis πυροβόλησε κατά λάθος τον μπασίστα του, Norman Owens, στο στήθος (ο οποίος ευτυχώς επιβίωσε). Λίγες εβδομάδες αργότερα, συνελήφθη έξω από την πύλη της Graceland του Elvis Presley τα ξημερώματα, κρατώντας ένα γεμάτο περίστροφο και απαιτώντας να δει τον Βασιλιά.
Καταχρήσεις και Υγεία: Για δεκαετίες ήταν εθισμένος στο αλκοόλ και τα αμφεταμίνες. Το 1981 γλίτωσε οριακά το θάνατο από ρήξη στομάχου, αλλά παρά τις προβλέψεις των γιατρών, κατάφερε να επιβιώσει.
Ύστερα Χρόνια και Παρακαταθήκη
Παρά τις καταχρήσεις και τις κακουχίες, ο Lewis αποδείχθηκε απρόσμενα ανθεκτικός. Το 1986 ήταν ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που εισήχθησαν στο Rock and Roll Hall of Fame, μαζί με θρύλους όπως ο Elvis Presley, ο Chuck Berry και ο Ray Charles.
Το 1989, η ζωή του μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη με την ταινία Great Balls of Fire!, όπου τον υποδύθηκε ο Dennis Quaid, επανεισάγοντας τη μουσική του σε μια νέα γενιά θεατών.
Στα βαθιά του γεράματα, ο Lewis συνέχισε να ηχογραφεί δίσκους συνεργασίας με νεότερους και παλαιότερους σταρ, όπως τα άλμπουμ:
- Last Man Standing (2006): Με τη συμμετοχή των Mick Jagger, Bruce Springsteen, Keith Richards, B.B. King και Eric Clapton.
- Mean Old Man (2010)
Έφυγε από τη ζωή στις 28 Οκτωβρίου 2022, σε ηλικία 87 ετών, όντας ο τελευταίος επιζών από την «τετράδα του εκατομμυρίου» (Million Dollar Quartet) της Sun Records (Elvis Presley, Johnny Cash, Carl Perkins, Jerry Lee Lewis).
Ο Jerry Lee Lewis δεν υπήρξε ποτέ ένας συμβατικός καλλιτέχνης. Ήταν μια ανεξέλεγκτη δύναμη που συμπύκνωνε όλη την επικίνδυνη, σεξουαλική, εκστατική και καταστροφική φύση του αυθεντικού Rock ‘n’ Roll. Παρά τα σφάλματα, τα σκάνδαλα και τους δαίμονές του, η προσφορά του στη μουσική παραμένει ανεξίτηλη: δίδαξε στον κόσμο ότι το πιάνο μπορεί να γίνει το πιο άγριο όργανο στη σκηνή και άφησε πίσω του μια κληρονομιά που συνεχίζει να εμπνέει κάθε επίδοξο «αντάρτη» της μουσικής.
Από τον Εμμανουήλ Γ. Μαύρος
