Ο κόσμος της σύγχρονης τέχνης αποχαιρέτησε έναν από τους πιο εμβληματικούς καλλιτέχνες του 20ού και 21ου αιώνα. Η Yayoi Kusama, η Γιαπωνέζα δημιουργός που έκανε τις τελίτσες, τις κολοκύθες και τους κατοπτρικούς θαλάμους πολιτιστικό φαινόμενο, πέθανε στις 14 Αυγούστου 2026 σε νοσοκομείο του Τόκιο, σε ηλικία 97 ετών.
Γεννημένη το 1929 στο Ματσουμότο της Ιαπωνίας, η Kusama είχε ήδη από παιδί ιδιαίτερες νοητικές εμπειρίες: οράματα με επαναλαμβανόμενα μοτίβα, «σκοτεινές ακτίνες και τελίτσες που σκέπαζαν τα πάντα», όπως έγραψε στα απομνημονεύματά της. Αντί να αντιμετωπίσει αυτά τα οράματα με φόβο, τα μετέτρεψε σε τέχνη — και αυτή η υπέρβαση έγινε η ουσία ολόκληρης της καριέρας της.
Μετά τις σπουδές της στην παραδοσιακή ιαπωνική ζωγραφική στο Κιότο, μετακόμισε στη Νέα Υόρκη το 1957, όπου και επιβλήθηκε με τα «Infinity Nets» — τεράστιες καμβαδόμορφες συνθέσεις από χιλιάδες επαναλαμβανόμενες αρχέγονες φόρμες. Στη δεκαετία του ’60, ηγήθηκε performance art, happenings και happening φεστιβάλ στη Νέα Υόρκη, πρωτοπορώντας σε χώρους που αργότερα καθόρισαν τη σύγχρονη τέχνη.
Ο κόσμος της αναγνώρισε πλήρως μέσα από δύο εμβληματικές σειρές έργων: τα «Infinity Mirror Rooms» (περισσότερα από 20 εγκαταστάσεις με καθρέφτες και φώτα που δημιουργούν αίσθηση ατελείωτου χώρου) και τις πελώριες κολοκύθες με τελίτσες, σύμβολο σταθερότητας και απλότητας για την ίδια. Εκπροσώπησε την Ιαπωνία στη Μπιενάλε Βενετίας το 1993 και το 2017 άνοιξε το δικό της μουσείο στο Τόκιο — που ακόμα και σήμερα έχει λίστα αναμονής εβδομάδων.
Παρέμενε ενεργή δημιουργός σχεδόν ως το τέλος της ζωής της, ζώντας εθελοντικά σε ψυχιατρικό ίδρυμα του Τόκιο από τη δεκαετία του ’70. «Η τέχνη είναι ο τρόπος να επιβιώσω», έλεγε επανειλημμένως. Βραβεύτηκε με το Asahi Prize (2001), το Praemium Imperiale (2006) και το Order of Culture της Ιαπωνίας (2016).
Με τον θάνατό της, ο κόσμος χάνει μία από τις πιο επίμονες, πιο γενναίες και πιο αναγνωρίσιμες καλλιτεχνικές ψυχές του αιώνα μας. Η κληρονομιά της, ωστόσο, ζει σε κάθε «τελίτσα» που μας υπενθυμίζει ότι «κι εμείς είμαστε απλώς ένα σημείο στον κόσμο».
